عضو هیات علمی دانشگاه تهران گفت: از بُعد اجتماعی انتقال آب چالشهای زیادی را با خود به همراه خواهد داشت. چون عمدتاً حوضههایی که قصد داریم از آنها آب را شیرین کنیم و به یک حوضه آبریز دیگر انتقال دهیم -که در طی سالیان اخیر عمدتاً جنوب کشور است- از نظر اجتماعی و رشدیافتگی اقتصادی، کمبرخوردار هستند و این خود میتواند تعارضات اجتماعی عدیدهای را ایجاد کند.
مهدی اسمعیلی بیدهندی در گفتگو با ایلنا درباره عملی بودن یا نبودن انتقال آب از دریای عمان به تهران اظهار داشت: از جنبه اقتصادی مساله این است که چه میزان هزینه بر متولیان امر تحمیل خواهد شد؟ مطمئناً شیرینسازی آب، هزینه قابل توجهی را به خود اختصاص میدهد و انتقال آن به فواصل دور مثل تهران هزینهای بسیار بسیار گزاف میطلبد. اگر بنا است که این انتقال با هدف تأمین آب شرب صورت بگیرد بار مالی بسیار زیادی را بر دوش مصرفکنندگان خواهد گذاشت. در نتیجه از جنبه اقتصادی با چالشی مهم روبهرو میشویم؛ هم در تأمین بودجه برای اجرای چنین پروژهای و هم کسب درآمد از محل فروش چنین آبی به مصرفکنندگان که عمدتاً شهروندان خواهند بود.
وی خاطرنشان کرد: میتوانم بهجرأت بگویم که منع قانونی خاصی برای انتقال آب بین حوضهای نمیبینیم؛ یعنی در عمل افراد حقوقی تلاش میکنند که این طرحهای انتقال تعریف و تصویب شوند و به فاز اجرا بروند. چون بخش عمدهای از این اشخاص حقوقی -که به دنبال اجرای چنین طرحهایی هستند- خود در قامت پیمانکاران اجرای این پروژهها ظاهر میشوند و منافعشان در اجرایی شدن چنین پروژههایی است.
مدیر گروه محیط زیست پردیس البرز دانشگاه تهران تصریح کرد: از جنبه محیط زیستی باید به این نکته توجه کرد که حوضههای آبریز مختلف، منابع آب مختلفی را در درون خود دارند و انتقال آب از یک حوضه آبریز به حوضه آبریز دیگر، آن هم در چنین فاصلهای تبعات زیستمحیطی قابل توجهی را به همراه خواهد داشت؛ هم در حوضه مبدأ، به خاطر برداشت حجم عظیمی از منابع آب و هم به دلیل تولید حجم قابل توجهی از پساب در فرایند شیرینسازی شاهد آثار سوء خواهیم بود و هم در حوضه مقصد به واسطه تأمین آب از یک حوضه دیگر، الگوهای مصرف و نگرش مصرف پایدار در حوزه محیط زیست شهری و جوامع انسانی تحت تأثیر قرار خواهد گرفت؛ یعنی به جای اینکه به سمت الگوی صرفهجویی و اصلاح الگوی مصرف پیش برویم، در همان رویکردهای مصرفگرای غلط گذشته باقی خواهد ماند. وی بیان کرد: از سمت دیگر، از بُعد اجتماعی هم این انتقال آب چالشهای زیادی را با خود به همراه خواهد داشت. چون عمدتاً حوضههایی که قصد داریم از آنها آب را شیرین کنیم و به یک حوضه آبریز دیگر انتقال دهیم -که در طی سالیان اخیر عمدتاً جنوب کشور است- از نظر اجتماعی و رشدیافتگی اقتصادی، کمبرخوردار هستند و این خود میتواند تعارضات اجتماعی عدیدهای را ایجاد کند. مثل تعارضاتی که بین استان اصفهان و استان یزد در حال رخ دادن است و اینچنین میتوانیم بر شکافهای اجتماعی در درون کشور اضافه کنیم . عضو هیات علمی دانشگاه تهران با اشاره به وضع دریای خزر گفت: از میزان آب ورودی به خزر بهطور معناداری کاسته شده است. پیشبینیها نشان میدهد که سطح دریاچه خزر رفتهرفته در حال تحلیل رفتن است و شاید در میانمدت، با سرنوشتی که اکنون دریاچه ارومیه با آن روبهرو است، روبهرو شود.
وی در واکنش به پیشنهاد انتقال پنج درصد از آب رودخانههایی که به دریای خزر میریزد به تهران گفت: دریای خزر خود با کمبود ورود آب روبهرو است. در طی دهههای گذشته به ویژه یکی دو دهه اخیر، به دلیل فعالیتهای مختلفِ آببر در کشورهای حاشیه این دریاچه و مستقر در مجاورت رودخانههایی که به آن میریزند، از میزان آب ورودی به این دریاچه بهطور معناداری کاسته شده است.
پیشبینیها نشان میدهد که سطح دریاچه خزر رفتهرفته در حال تحلیل رفتن است و شاید در میانمدت، با سرنوشتی که اکنون دریاچه ارومیه با آن روبهرو است، روبهرو شود.
استادیار رشته محیط زیست تصریح کرد: مشکلات آبی پایتخت دلایل مختلفی دارند که شاید یکی از مهمترین آنها، بارگذاری جمعیتی بیش از ظرفیت در این کلانشهر باشد و تا زمانی که فکری برای این بارگذاری جمعیتی نشود، انتقال آب از هر نقطهای فقط مثل یک مسکن عمل خواهد کرد.
از آنجا که تهران، پایتخت کشور است، تمامی تلاش مسئولان و حکمرانان بر این است که بتوانند به هر طریقی که شده آن را سرپا نگه دارند. اما از این غافل هستند که این سرپا نگه داشتن به پاشنه آشیل این کلانشهر تبدیل خواهد شد. باید فکری عاجل برای مدیریت این بارگذاری جمعیتی کنند و با مدیریت این جمعیت و همینطور با اصلاح الگوی مصرف و در کنار آن باز چرخانی آبهای غیرمتعارف مثل فاضلابهای تولیدی بر مشکل و بحران کمآبی یا بیآبی در این کلانشهر فائق آیند.
عضو هیات علمی دانشگاه تهران افزود: با انتقال آب، پیام اشتباه را به جامعه منتقل میکنیم که اگر به پایتخت بروید، هرطور شده برای شما آب، برق و گاز تأمین خواهد شد و با همین پیام، در میانمدت و بلندمدت شاهد افزایش بارگذاری جمعیتی در این کلان شهر خواهیم بود.
شما چه نظری دارید؟